Delegowanie kierowcy busa i zgłoszenie IMI: kiedy trzeba, a kiedy nie
2 sierpnia 2026 · aktualizacja: 3 listopada 2026 · TachoReady

Jeśli Twój bus 2,5-3,5 t jeździ po Europie tylko na trasach Polska - zagranica - Polska, delegowanie prawdopodobnie Cię nie dotyczy. Ale wystarczy jedno zlecenie kabotażowe albo przewóz Niemcy - Francja wzięty z giełdy, a wchodzisz w reżim delegowania: zgłoszenie w systemie IMI, wynagrodzenie kraju przyjmującego i komplet dokumentów w kabinie. Ustawa o delegowaniu kierowców nie wprowadza progu masy pojazdu, ale nie sprawdzaliśmy dyrektywy 2020/1057 pod kątem zakresu pojazdów; o licencji wspólnotowej piszemy osobno.
Poniżej wyjaśniamy, które przewozy podlegają delegowaniu, jak krok po kroku zrobić zgłoszenie IMI i czego może zażądać kontrola - w trakcie trasy i długo po niej.
Skąd się wzięło delegowanie kierowców
Delegowanie pracowników to stara konstrukcja unijna: pracownik wysłany czasowo do pracy w innym państwie powinien mieć zagwarantowane kluczowe warunki zatrudnienia tego państwa. Przez lata spór dotyczył tego, czy kierowca międzynarodowy w ogóle jest „delegowany” - przecież nie pracuje w jednym kraju, tylko przejeżdża przez kilka dziennie.
Pakiet mobilności rozstrzygnął to specjalnymi przepisami dla transportu drogowego (dyrektywa 2020/1057, wdrożona w Polsce ustawą o delegowaniu kierowców w transporcie drogowym): zamiast obejmować delegowaniem wszystko, podzielił przewozy na kategorie. Kryterium jest logiczne - im mocniej przewóz jest związany z rynkiem obcego państwa, tym bardziej podlega jego zasadom płacowym.
Które przewozy podlegają delegowaniu, a które nie
To najważniejsza tabela w tym artykule. Zanim przyjmiesz zlecenie, ustal, do której kategorii należy:
| Rodzaj przewozu | Przykład | Delegowanie? |
|---|---|---|
| Bilateralny | Polska - Niemcy, Niemcy - Polska | Nie |
| Tranzyt | przejazd przez Czechy bez załadunku/rozładunku | Nie |
| Cross-trade | Niemcy - Francja (firma z Polski) | Tak |
| Kabotaż | Kolonia - Monachium (firma z Polski) | Tak |
Dwie uwagi praktyczne:
- Przewóz bilateralny z doładunkami: przepisy dopuszczają ograniczone dodatkowe załadunki lub rozładunki po drodze: jedną czynność w drodze tam, a w drodze powrotnej do państwa siedziby do dwóch, pod warunkiem że nie odbywają się w tym samym państwie, a wyłączenie dotyczy tylko kierowców pojazdów z tachografem inteligentnym (art. 4 ust. 1 pkt 3-4 i ust. 2 ustawy o delegowaniu kierowców). Jeśli regularnie „dokładasz” po drodze, przeanalizuj te trasy indywidualnie, zamiast zakładać, że wszystko jest bilateralne.
- Kabotaż podlega delegowaniu zawsze, od pierwszego przewozu. Zasady samego kabotażu (w Polsce: do trzech przewozów w 7 dni od rozładunku, kolejny po czterech dniach, art. 29a ustawy o transporcie drogowym) opisujemy w osobnym artykule o kabotażu busem - delegowanie to druga, równoległa warstwa obowiązków dla tych samych tras.
Zgłoszenie IMI krok po kroku
Zgłoszenia delegowania składa się przez publiczny interfejs połączony z systemem IMI (Internal Market Information System; w Polsce art. 9 ust. 1 ustawy o delegowaniu kierowców). Poniższą procedurę opisujemy na podstawie polskiej ustawy dla delegowania do Polski; w innych państwach sprawdź ich wymogi. Procedura:
- Załóż konto firmy w interfejsie deklaracji delegowania IMI (Road Transport - posting declarations).
- Uzupełnij dane przewoźnika: nazwa, adres do korespondencji, numer licencji wspólnotowej (jeśli dostępny), dane zarządzającego transportem, adres, dane kontaktowe osoby do korespondencji z organami kontrolnymi.
- Dodaj kierowcę: imię i nazwisko, adres zamieszkania, numer prawa jazdy, data rozpoczęcia umowy o pracę i prawo właściwe dla umowy.
- Utwórz zgłoszenie: wskaż przewidywane daty rozpoczęcia i zakończenia delegowania, numery rejestracyjne pojazdów i rodzaj przewozu. Zgłaszasz najpóźniej w momencie rozpoczęcia delegowania.
- Prześlij kierowcy kopię zgłoszenia - w postaci papierowej lub elektronicznej; kierowca musi mieć ją do okazania podczas kontroli drogowej (art. 9 ust. 3 pkt 1 i art. 10).
Czy jedno zgłoszenie obejmuje jednego kierowcę i jedno państwo oraz jak długo obowiązuje, sprawdź w wymogach państwa przyjmującego - tego w źródłach nie weryfikowaliśmy. Polska ustawa wymaga w każdym razie bieżącej aktualizacji zgłoszeń (art. 9 ust. 5).
Prosta zasada w małej firmie: zanim kierowca ruszy w trasę kabotażową lub cross-trade, zgłoszenie delegowania ma być złożone i aktualne. Zgłoszenie złożone po kontroli nie cofnie naruszenia.
Wynagrodzenie: co znaczy „płaca kraju przyjmującego”
Za okresy objęte delegowaniem kierowcy przysługuje wynagrodzenie ustalane według przepisów państwa przyjmującego - nie tylko stawka minimalna, ale obowiązkowe składniki wynagrodzenia obowiązujące w tym kraju (wynikające z przepisów lub powszechnie stosowanych układów zbiorowych). W praktyce dla polskiego przewoźnika busów oznacza to:
- rozliczanie czasu delegowania per kraj - z danych tachografu i dokumentów przewozowych musi dać się odtworzyć, ile godzin kierowca przepracował w reżimie delegowania,
- doliczenie wyrównania, jeśli wynagrodzenie polskie za te godziny jest niższe niż wymagane w państwie przyjmującym,
- dokumentację płacową, którą firma będzie umiała pokazać na żądanie - listy płac z wyszczególnieniem, potwierdzenia wypłat.
To kolejny powód, dla którego rzetelna ewidencja czasu pracy kierowcy nie jest sztuką dla sztuki: bez niej nie rozliczysz delegowania nawet przy najlepszych chęciach.
Kontrola: na drodze i 8 tygodni po fakcie
Delegowanie jest sprawdzane w dwóch momentach:
Na drodze - inspektor w państwie przyjmującym może sprawdzić kopię zgłoszenia, dowody przewozów (np. CMR) i zapisy tachografu. W Polsce kontrola drogowa obejmuje dokonanie i aktualizację zgłoszenia, zgodność jego danych ze stanem faktycznym i wyposażenie kierowcy w dokumenty (art. 17 ust. 1 ustawy o delegowaniu kierowców). Sankcje w innych państwach wynikają z ich przepisów, których nie sprawdzaliśmy.
Po zakończeniu delegowania - organ państwa przyjmującego może za pośrednictwem IMI zażądać od firmy dalszych dokumentów: dotyczących wynagrodzenia kierowcy za okres delegowania, umowy o pracę, ewidencji czasu pracy i dowodów wypłaty. Firma ma na odpowiedź 8 tygodni od złożenia wniosku (w Polsce art. 9 ust. 4 ustawy o delegowaniu kierowców) i odpowiada przez IMI. Konsekwencji niewykonania żądania w poszczególnych państwach nie sprawdzaliśmy; skutki dla dobrej reputacji przewoźnika opisujemy osobno.
Jak wyliczyć okresy delegowania z danych tachografu
Tachograf inteligentny rejestruje położenie pojazdu automatycznie, w tym przy przekroczeniu granicy państwa i przy załadunku lub rozładunku (art. 8 ust. 1 rozporządzenia 165/2014), co ułatwia rozliczanie delegowania. Praktyczny sposób pracy:
- Po każdym pobraniu danych (z karty kierowcy w terminie do 28 dni) wyodrębnij odcinki jazdy na terytorium państw, dla których masz aktywne zgłoszenia.
- Zakwalifikuj każdy odcinek: bilateralny, tranzyt, kabotaż czy cross-trade - tu pomagają CMR-y, bo sam tachograf nie wie, co było na pace i dokąd jechał towar.
- Zsumuj godziny objęte delegowaniem per kraj i per miesiąc - to podstawa wyliczenia ewentualnego wyrównania wynagrodzenia.
- Zepnij wyliczenie z listą płac i zarchiwizuj razem z CMR-ami z tych przewozów.
Brzmi jak dużo pracy? Przy regularnych pobraniach i kompletnych CMR-ach jest to wykonalne, a przy bałaganie w pobraniach staje się niewykonalne - kolejny argument, żeby terminy pobrań 28/90 dni traktować poważnie od pierwszego dnia.
Najczęstsze błędy przewoźników LCV
- „Bus to nie TIR, delegowanie mnie nie dotyczy” - nie zakładaj tego: polska ustawa nie wprowadza progu masy pojazdu (zakresu dyrektywy 2020/1057 nie sprawdzaliśmy).
- Zgłoszenie składane po fakcie - zgłoszenie ma być złożone najpóźniej w momencie rozpoczęcia delegowania (w Polsce art. 9 ust. 1), nie po telefonie od kierowcy z kontroli.
- Jedno zgłoszenie „na Europę” - zgłoszenie dotyczy delegowania na terytorium konkretnego państwa; kabotaż w Niemczech nie jest pokryty zgłoszeniem na Francję.
- Kierowca nie wie, co ma w telefonie - kopia zgłoszenia, której kierowca nie umie znaleźć i pokazać, działa jak jej brak. Przećwicz to przed trasą, tak samo jak okazywanie zaświadczenia o działalności.
- Brak rozliczenia płacowego delegowania - zgłoszenie IMI to początek, nie koniec: bez wyliczenia wyrównania wynagrodzenia dokumenty wysyłane na żądanie organu po delegowaniu mogą wykazać naruszenie.
Od czego zacząć w swojej firmie
Jeśli jeździsz wyłącznie bilateralnie - upewnij się, że naprawdę tak jest (doładunki), i wracaj do tematu, gdy weźmiesz pierwszy kabotaż. Jeśli bierzesz zlecenia kabotażowe lub cross-trade: korzystaj z interfejsu IMI, składaj zgłoszenia dla stałych kierunków, ustal w firmie, kto je aktualizuje i kto archiwizuje CMR-y z przewozów objętych delegowaniem. Całość spina procedura na wypadek żądania dokumentów - żebyś w terminie 8 tygodni nie szukał list płac sprzed pół roku.
Wzory dokumentów, które spinają ten obszar - ewidencja czasu pracy, rejestry przewozów, checklisty dokumentów kierowcy na trasę międzynarodową - znajdziesz w Pakiecie Przewoźnika LCV.
Stan prawny na: 3 listopada 2026
Podstawa prawna: ustawa o delegowaniu kierowców w transporcie drogowym, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 797 (art. 4 ust. 1-2, art. 7, art. 9, art. 10, art. 17; ustawa reguluje delegowanie na terytorium Polski, więc przykłady procedury odnosimy do niej); ustawa o transporcie drogowym, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1490 (art. 29a ust. 1-2a); rozporządzenie (UE) nr 165/2014, tekst skonsolidowany z 31.12.2024 (art. 8 ust. 1); rozporządzenie wykonawcze (UE) 2016/799 (wymóg 196a, termin pobierania danych z karty). Nie sprawdzaliśmy: dyrektywy 2020/1057 i przepisów innych państw przyjmujących (okres ważności zgłoszenia, zasada jedno zgłoszenie na kierowcę i państwo, sankcje, warunki wynagradzania), zakresu pojazdów objętych delegowaniem, art. 32-33 ustawy o delegowaniu kierowców (kary) ani zasad kabotażu z rozporządzenia 1072/2009.
Ostatni przegląd: 3 listopada 2026
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Które przewozy busem podlegają delegowaniu kierowców?
Kabotaż oraz cross-trade (przewóz między dwoma państwami, z których żadne nie jest krajem siedziby firmy). Kierowca nie jest delegowany, gdy wykonuje przejazd tranzytem albo przewóz dwustronny. W przewozie dwustronnym rzeczy wolno dodatkowo wykonać jedną czynność załadunku lub rozładunku (w drodze powrotnej do państwa siedziby do dwóch), ale nie w tym samym państwie, a to wyłączenie dotyczy wyłącznie kierowców pojazdów z tachografem inteligentnym (art. 4 ust. 1 pkt 3-4 i ust. 2 ustawy o delegowaniu kierowców, w odniesieniu do delegowania do Polski).
Jak zgłosić delegowanie kierowcy w systemie IMI?
Przez publiczny interfejs połączony z systemem IMI. Zgłoszenie zawiera m.in. dane przewoźnika i numer licencji wspólnotowej, dane kontaktowe zarządzającego transportem, dane kierowcy, daty delegowania, numery rejestracyjne pojazdów oraz informację, czy to przewóz rzeczy, osób, międzynarodowy lub kabotażowy. Składasz je najpóźniej w momencie rozpoczęcia delegowania (art. 9 ust. 1-2 ustawy, dla delegowania do Polski). Wymogi innych państw przyjmujących sprawdź w ich przepisach.
Jak długo ważna jest deklaracja delegowania w IMI?
Okresu ważności zgłoszenia ani zasady „jedno zgłoszenie dla jednego kierowcy i jednego państwa” nie sprawdzaliśmy w źródłach. Polska ustawa wymaga, by przewoźnik na bieżąco aktualizował zgłoszenia delegowania (art. 9 ust. 5), więc sprawdź warunki w państwie, do którego delegujesz.
Co musi mieć przy sobie kierowca delegowany?
Według polskiej ustawy (dla delegowania do Polski): kopię zgłoszenia delegowania, dowody wykonywanych przewozów (np. listy przewozowe) oraz zapisy tachografu z symbolami państw, w których kierowca przebywał - w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 9 ust. 3). Po delegowaniu, na wniosek organu przez IMI, przewoźnik przesyła kopie tych dokumentów oraz dokumentację wynagrodzenia, umowę o pracę, ewidencję czasu pracy i dowody wypłaty w terminie 8 tygodni od dnia złożenia wniosku (art. 9 ust. 4).
Czy kierowcy delegowanemu trzeba płacić stawki kraju, po którym jeździ?
Za okresy delegowania obowiązują warunki zatrudnienia państwa przyjmującego, a ich zakres wynika z jego przepisów (w Polsce art. 7 ustawy odsyła do art. 4-4b ustawy o delegowaniu pracowników). Za przewóz dwustronny i tranzyt kierowca nie jest delegowany (art. 4 ust. 1). Szczegółów płacowych poszczególnych państw nie sprawdzaliśmy.